• EN
  • RU
  • TR
  • عربي
  • AZ
9 Ocak, Pazartesi


İran Halep'te zafer kazandı mı? - Özel

Analitik Merkez

A- A A+

2014 yılının başlangıcında, Suriye ordusu ve müttefik orduları yavaş-yavaş askeri başarılar elde ediyorlar, fakat Halep'te ve ötesinde isyancılar tarafından ciddi saldırılarla karşılaşıyorlar. Oysa, Rusya müdahale edene kadar Esad hükümeti muhalif askerleri Halep'ten uzaklaştırmayı başaramıyordu. Rusya'nın elde etmeye çalıştığı alanda muhalif askeri birlikler Halep'te mağlup edildi ve şehrin doğu bölümünden çıkmak zorunda kaldılar. Bazı gözlemcilerin görüşüne göre Halep'te esas üstün gelen Rusya'dır, ayrıca İran'ın da bu zaferde rolü olduğu belirtiliyor. Ancak Halep'te giden savaşlar Esad'ın müttefikleri olan Rusya ve İran arasında tartışmalar yarattı, çünkü İran, Suriye'deki etkisini kaybetmekten korkuyordu. 

Rusya'nın Halep'e müdahalesi

2013 yılı sonundan başlayarak, muhalif Özgür Suriye Ordusu ve radikal İslamcı gruplar – İŞİD ve Ahrar uş-Şam arasında çatışmalar alevlenmeye başladı. İki taraf arasındaki çatışmalar Suriye'nin Batısından Doğusuna kadar geniş coğrafyayı kapsıyordu. Özgür Suriye Ordusu bu çatışmalarda çok fazla kayıp verdi. Çatışmalar Esad hükümetine tabi olan Suriye ordusu ve müttefik birliklerin lehine işledi. Suriye ordusu Halep'e doğru ilerlemeyi başardı ve Kuzeyde kendi konumunu pekiştirdi. İsyancıların Halep'in güneyinde bulunan stratejik hedeflero vurarak tehdit etmesine rağmen, onlar Halep'in kuzey ve güney cephelerinden geri çekilmek zorunda kaldılar. Rusya'nın müdahalesi bunu daha da hızlandırdı.

 Halep'te İran'ın rolü

 1979 yılı İslam devriminden beri Suriye, İran için önemli müttefik olmuş ve iki devlet bir takım konularda işbirliği yapmışlar. Resmi Tahran Arap Baharını olumlu şekilde karşılamış ve Tunus'tan tutmuş Bahreyn'e kadar Arap ülkelerinde yaşanan devrimleri desteklemişti. Ama Suriye halkının geçirdiği itiraz protestolarını İsrail'in organize ettiğini kabul etmişti. İran aktif şekilde Suriye'de çatışmaya müdahale ediyor ve Irak'ta Afganistan'daki birliklerini Suriye'ye gönderdi. Suriye'de İran İslam askeri birliklerinin operasyonları General Kasım Süleyman'ın başkanlığı altında yürütülüyor.

Halep kenti ablukaya alındıktan sonra İran Suriye'de öncü role sahip olduğunu kanıtladı. Fakat Halep savaşında ortaya çıkan bazı tartışmalar İran'ı rahatsız ediyor.

Birinci vaka da Rusya'nın Ekim'de Halep kentindeki hava saldırılarını durdurmasıdır. Rusya havada askeri operasyonları durdurduktan sonra Esad ve İran ordusu bir dizi başarısızlıklarla yüzleşti. Muhalif ordu Halep'teki stratejik konumları ele geçirdi. Rusya, bu manevra ile Suriye’de asıl güce sahip olduğunu kanıtlamaya çalıştı.  İkinci vaka da Rusya'nın Halep'le ilgili bazı adımlarından İran'ın memnun olmamasıdır.

Rusya, İran askerleri ve Hizbullah güçlerini Halep'in doğusunu terk eden kamyonlara hücum etmekte suçluyor. İran ileri sürdüğü koşulları Rusya'nın mutlaka dikkate almasını istiyor. Şartlarda İdlib'de Şiilerin yaşadığı Fua ve Gafar kentleri yer alıyor. Bu iki şehir hükümet kontrolü altında olmasına rağmen, muhalif askeri birlikler tarafından ablukaya alındı. İran, Şiilerin bu iki şehri terk etmesi için güvenli koridor kurulması karşılığında, Halep'in doğusunu terk eden kamyonlara dokunmayacak.

Üçüncü vakada ise Rusya'nın Çeçenistan askeri birliklerini Suriye'de yerleştirmesidir. İran yetkilileri Rusya'nın bu adımının onun İran'a bağımlılığını artırdığını düşünüyor ve Suriye'de kontrolü daha da güçlendiriyor. Burada başka ilginç nokta ise, Halep'te Çeçenistan Tugayı askerleri Sünnilerin olmasıdır. Rusya bu siyaset ile Suni-Şii çatışmasını azaltmaya çalıştığını gösteriyor.

ABD'nin yeni seçilmiş başkanı Donald Trump'ın IŞİD’e karşı savaşta Esad’ı desteklemesine rağmen, bölgede İran'ın güçlenmesini kabul etmiyor. İran yetkilileri, Trump’ın Rusya-Türkiye yakınlaşmasına karışması Suriye'de Rusya-İran müttefikliğine darbe vurma ihtimalinden rahatsız oldu. Rusya ve İran Suriye konusunda aynı pozisyonda duruyorlar, ama stratejik olarak bazı konularda anlaşamıyorlar. Esad hükümetinin görüşmelerde görünmemesi Tahran'ı rahatsız ediyor. Rusya'yı ise Esad'ın iktidarda kalmasından daha çok Suriye'de etkisinin azalması rahatsız ediyor. Rusya Suriye'de çıkarlarını korumak için diğer uluslararası güçlerle Esad'ın sakin bir şekilde hükümetten uzaklaştırılması konusunda da analaşabilir. Halep savaşından sonra Esad hükümeti ve muhalif güçler görüşmelere başlamaya karar verdiler. İki taraf arasındaki görüşmeler Rusya aracılığıyla yapılıyor. Görüşmelerde İran'ın yer almaması, Suriye sorununda henüz önemli role sahip olmadığını göstermektedir.


Ömer Hasan, Kuveytli araştırmacı
 
Çeviri: Yunis Abdullayev
 
Editör: Taleh Guliyev

EurasiaDiary © İçeriğin yayınlanması için hiperlink kullanılmalı.

Bizi takip edin:
Twitter: @EurasiaTurk
Facebook: EurasiaTurkiye


loading...